Örgü tarihçesi

Makine Örgüsü
Örgü makineleriyle hem atkı, hem de çözgü türünde örgüler yapılır. Bir örgü makinesinde her ilmek için bir iğne bulunur. Her iğnenin ucunda, ipliği sonraki ilmeğe geçirecek bir çengel vardır. Dikiş gerektirmeden, silindir biçiminde ören ilk makinenin Fransa'da 1789'da geliştirildiği sanılmaktadır. Parçaya biçim vermek için iğneler eklenip çıkarılabilir.
İlk kez 1775'te kullanılan başka çeşit bir örgü makinesinde ise her iğne için ayrı bir iplik kullanılır. Çözgü adı verilen bu çeşit örgüde iplikler örgü boyunca çaprazlama ilmeklenir. Aslında tığ işine benzeyen bu
örgüyle örülen parçalara makinede örerken biçim verilemez. Bu örgüde ilmekler kaçmazsa da, el Örgüsü kadar esnek değildir. Çözgü örgüsünde ipek, naylon ve başka yapay iplikler kullanılabilir. Giysi, iç çamaşırı ve eldivenlerde kullanılan bu örgüyle dantel gibi örnekler yapılabilir.
Evlerde kullanılabilen örgü makineleri de vardır. Böylece giyim eşyaları elle örüldüğünden çok daha çabuk üretilebilir. Ne var ki, el örgüsü hâlâ zevkli bir uğraş olarak değerini ve yaygınlığını korumaktadır. El örgüsünde makinelerde kullanıldığından daha çeşitli iplikler kullanılabilir ve daha karmaşık örnekler çıkarılabilir.

Örgü ve Tığ İşinin Tarihçesi
Doğal bir lif olan koyun yünü örgü için çok uygun bir gereçtir. Bu nedenle insanlar koyun yetiştirmeye başlayalı beri, eğirerek ipliğe dönüştürdükleri yünden, örme giysiler yapmayı başarmışlardır. İÖ 1000 dolaylarında Arabistan Yarımadası'nda yaşayan göçebelerin bu işi başlattıkları, daha sonra el örgüsünün Mısır'a geçtiği sanılmaktadır. İÖ 4. yüzyıldan kalma Mısır mezarlarında örgü çoraplar bulunmuştur. Mısır'dan İspanya'ya, oradan Fransa ve İtalya'ya yayılan örme sanatı ortaçağda tüm Avrupa'da biliniyordu. İngiltere'de de el örgüsü çok yaygındı. Bu işi önceleri, belki de balık ağı örme alışkanlığından, daha çok balıkçılar yapıyordu. Giydikleri, kalın yünden örülmüş lacivert balıkçı kazakları sonradan moda oldu. Yumuşacık ince bir yün olan Shetland yününden yapılmış el örgüsü kazaklar, şallar ve battaniyeler ise İngiltere'nin en çok aranan ürünlerindendir.
ilk basit örgü makinesi, bir İngiliz din adamı olan William Lee tarafından 1589'da yapıldı. Bu bir defada bir sıra ilmeğin örülmesini sağlayan bir makineydi. Lee, Kraliçe I. Elizabeth'e bu makinede örülmüş bir çift ipek çorap sundu. Kraliçe, elle örgü örenleri işsiz bırakmak istemediği için ona patent vermeyi reddetti (bak. Patent). Bunun üzerine Lee buluşunu Fransa Kralı IV. Henri'ye gösterdi. Bu makinenin kullanıma girmesiyle el örgüsü bir süre için geriledi. Modern örgü sanayisi bu ilk basit örgü makinesinden esinlenilerek gelişti. 1657'de bu makineler İngiltere'de de kullanılmaya başladı. 1816'da İngiliz Marc Brunel çorap örmeye yarayan bir makine yaptı.
Tığ işi, dantel yapımının taklidi olarak gelişti. 16. yüzyıldan sonra genç kızlara resim ya da müzik öğretildiği gibi, tığ işi de öğretiliyordu. Bu yüzden tığ işi, örgünün tersine, her zaman yalnızca bir kadın işi olarak görüldü. 1743'te İrlanda tığ işi ün kazandı ve 184647'deki patates kıtlığından sonra ABD'ye göç eden İrlandalılar bu sanatı Yenidünya'ya taşıdılar.

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder

yoruma açık:)

LinkWithin

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...

knittinglovely

knittinglovely